Γράφει ο Μενέλαος Λαμπής

Το 2015, ο αριθμός των ενεργών χρηστών του Instagram ξεπερνούσε τα 77 εκατομμύρια στις ΗΠΑ και τον Ιουνιο του 2018 ο παγκόσμιως αριθμός ενεργών χρηστών είχε φτάσει το 1 δισεκατομμύριο. Με τον πλυθησμό του πλανήτη να ξεπερνά τα 7 δισεκατομμύρια, οι πιο πάνω αριθμοί μεταφράζονται στο ποσοστό 15%. Ακριβώς, το 15% του πλυθησμού του πλανήτη είναι ενεργοί χρήστες του Instagram. 

Ένα από τα πιο φημισμένα χαρακτηριστικά της εφαρμογής του Instagram είναι η χρήση των hashtags. Συγκεκριμένα, το hashtag είναι μια ή πολλές λέξεις ή φράσεις που ακολουθούν το σύμβολο hash (#) που χρησιμοποιείται σε ιστότοπους και εφαρμογές κοινωνικών μέσων ενημέρωσης και δικτύωσης για τον εντοπισμό μηνυμάτων σε ένα συγκεκριμένο θέμα. Η συγκεκριμένη τάση ξεκίνησε στο Twitter και δεν άργησε να εμφανιστεί και στο Instagram. Η εν λόγω τάση μπορεί να είχε αρχικό στόχο τον εντοπισμό άρθρων και αναρτήσεων σε κάποιο θέμα, όπως για παράδειγμα #fashion, #food ή #nature, αλλά το είδαμε και σε προεκλογικές εκστρατείες. Για παράδειγμα, το #ImWithHer, το hashtag που η Hillary Clinton και οι ψηφοφόροι της χρησιμοποίησαν κατά την διάρκεια της προεκλογική της καμπάνιας, ήταν ένα από τα πιο επαναλαμβανόμενα hashtags το 2016. Χωρίς να μακρηγορώ περισσότερο για το τι ειναι το hashtag που νομίζω όλοι ξέρετε, θα εξηγήσω τον λόγο που αποφάσισα να γράψω το συγκεκριμένο άρθρο. 

Η αφορμή να το γράψω είναι μερικά hashtags που βλέπω καθημερινά στο Instagram και με έκαναν να σκέφτομαι έντονα και να αναθεωρώ για ορισμένα θέματα. #fitness, #fitnessgoals, #healthylifestyle, #nutritional, #healthyeating, #cleaneating και #getfit είναι μερικά από τα hashtags που μπορεί να χρησιμοποιήσει όποιος επισκέπτεται το γυμναστήριο, ασκείται σε συχνή βάση και ακολουθεί έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής μέσα από την διατροφή του. Η ιστορία πίσω από αυτό το άρθρο για τα συγκεκριμένα hashtags πηγάζει από τις αναρτήσεις πολλών personal trainers, nutritionists και health coaches στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου χρησιμοποιούν τα συγκεκριμένα hashtags για να προωθήσουν την δουλειά τους και τις υπηρεσίες τους. Ξεκινώντας λοιπόν με τα πιο πάνω hashtags, οι εν λόγω επαγγελματίες προσπαθούν να προωθήσουν το μύνημα ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής, με απώτερο σκοπό το οικονομικό τους όφελος. Όσον αφορά το οικονομικό όφελος, δεν τίθεται κάποιο θέμα, άλλωστε όλοι δουλεύουμε με απώτερο σκοπό την οικονομική μας ανεξαρτησία· και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ο φθηνότερος και αποτελεσματικότερος τρόπος διαφήμισης. Πέραν τούτου, πως συσχετίζονται τα συγκεκριμένα hashtags με την κοινωνική πραγματικότητα του 21ου αιώνα; Πως τα hashtags περνούν υποσυνείδητα κάποια μηνύματα μέσω των social media και πως αυτά τα μηνύματα επιρρεάζουν την καθημερινότητα μας;

Κακά τα ψέματα, τα social media πλέον είναι αυτά που αποφασίζουν τις τάσεις της μόδας· και το να ασχολείσαι με τη γυμναστική και να επιδιώκεις την αυξηση της μυικής σου μάζας μπορεί να θεωρηθεί μόδα. Όπως για παράδειγμα τον 16ο αιώνα όπου μόδα ήταν οι γυναίκες να έχουν “πιασιματα”. Κάτι τέτοιο είναι εμφανές σε έργα αναγεννησιακής τέχνης όπου πρωταγωνιστούν γυναικείες φιγούρες. Κατά τον 16ο αιώνα λοιπόν, όπου ο περισσότερος κόσμος δεν είχε εύκολη πρόσβαση σε τρόφιμα και ήταν λιποβαρής, το να είχες πιασίματα θεωρείτο δείγμα υγιούς κατάστασης. Κάτι παρόμοιο ισχύει και για το μικροσκοπικό ειδώλιο που φέρει το όνομα Αφροδίτη του Willendorf (28,000–25,000 π.Χ.) όπου θεωρείται ότι ήταν η θεά της γονιμότητας. Στις δύο αυτές περιπτώσεις αλλά ακόμη και σήμερα, το τι θεωρείται υγιές φαίνεται να είναι αντικειμενικό και κοινωνικά κατασκευασμένο. Ανέκαθεν, το τι θεωρείται υγιές καθορίζει και τα πρότυπα ομορφιάς, δηλαδή ότι θεωρείται υγιές είναι και όμορφο. Κι εφόσον στον 21ο αιώνα, το τι είναι υγιές καθορίζεται από την επιστήμη η συχνή εξάσκηση και η ισορροπημένη διατροφή, τότε όσοι ακολουθούν τον συγκεκριμένο τρόπο ζωής θεωρούντε και όμορφοι. 

Ωστόσο, παρατηρείται ότι όλο και περισσότεροι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιούν τα hashtags που σχετίζονται με fitness και healthy lifestyle. Σύμφωνα με θεωρείες κοινωνικής ψυχολογίας, ο άνθρωπος τήνει να επιρρεάζεται από την ομάδα και να προσπαθεί να μοιάσει στα υπόλοιπα μέλη της έτσι ώστε να γίνει απόδεκτός. Στην προκειμένη περίπτωση, η ομάδα είναι οι χρήστες των social media και η συμμόρφωση του ατόμου ως προς την ομάδα είναι η προσπάθεια του να μοιάσει σε αυτούς – αυτό συνεπάγεται σε όλα όσα έχω αναφέρει πιο πριν – μέσω της συχνής εξάσκησης και της ισορροπημένης διατροφής. Εν ολίγοις, η χρήση των hashtags επιρρεάζει έμμεσα και άμεσα την καθημερινότητα μας χωρίς όμως αυτό να γίνεται αντιληπτό.